Tin nhanh Việt Nam - Chương trình bình ổn giá Tết khó đến với người tiêu dùng

Cập nhật lúc: 13:04:31 30-01-2010

Chương trình bình ổn giá Tết khó đến với người tiêu dùng

Hai tuần sau khi TP HCM bắt đầu cho 13 doanh nghiệp vay vốn ưu đãi để bán hàng thấp hơn 10% giá thị trường, nhiều doanh nhân và chuyên gia kinh tế cảnh báo hiệu quả thấp, tạo cạnh tranh không lành mạnh.

Một trong những yêu cầu đối với doanh nghiệp được chọn tham gia bình ổn là đảm bảo giá thấp hơn ngoài thị trường trong cùng thời điểm. Ở TP HCM tỷ lệ được yêu cầu là thấp hơn ít nhất 10%, và 5% đối với doanh nghiệp Hà Nội.

Tuy nhiên, giới kinh doanh cho rằng khó có thể đạt mức giá thấp như kỳ vọng từ chương trình bình ổn giá.

> Giá cả tăng bất chấp nỗ lực bình ổn giá
> 112 điểm bán hàng Tết giảm giá

Bà Nguyễn Thị Hải, Giám đốc hệ thống siêu thị Hà Nội tại TP HCM phân tích: “Do siêu thị Hà Nội nằm sát Co.op mart, nên nếu siêu thị này bán chai dầu ăn 29.500 đồng, chúng tôi muốn giữ khách cũng phải bán với giá đó, thậm chí có một số mặt hàng bán rẻ hơn". Bởi nếu bán đắt, khách hàng sẽ đến nơi khác mua, cũng có thể coi là cửa tử đối với doanh nghiệp. Do đó, theo bà Hải: "Nói hỗ trợ vốn để bán rẻ hơn 10% thị trường là chuyện khó có, mà chủ yếu là các đơn vị nhìn nhau giảm giá cạnh tranh”.

Trong khi đó, ông Ngô Văn Hải, Phó giám đốc kinh doanh hệ thống siêu thị Citimart cho rằng phần lớn hàng bán tại các siêu thị đều ngang giá nhau. Nếu đơn vị được hỗ trợ vốn để bán rẻ hơn thì cũng chỉ rẻ hơn vài trăm đồng, ở một số mặt hàng. "Nhiều khách hàng hầu như không quan tâm đến sự khác biệt giá, mà chú trọng đến cung cách dịch vụ nhiều hơn”, ông Hải nói thêm.

Nhiều ý kiến cho rằng chỉ bình ổn một vài mặt hàng trong dịp Tết và giao cho một số doanh nghiệp thực hiện sẽ không mang lại hiệu quả cao như mong đợi. Ảnh: B.H.

Theo quy định, giá bán của doanh nghiệp TP HCM tham gia bình ổn giá phải thấp hơn 10% giá thị trường. Thế nhưng, không ít người thắc mắc cơ sở nào hình thành nên giá thị trường, để từ đó những doanh nghiệp này đưa ra mức bán thấp hơn 10%. Bởi hiện tại, giá cả hàng hóa biến động gần như từng ngày, thậm chí mỗi chợ áp một mức khác nhau. Ngoài ra, giá ở các siêu thị lâu nay đều đắt hơn ở chợ.

Hai ngày sau khi bắt đầu bình ổn giá, khảo sát của VnExpress ở các chợ đối chiếu với giá siêu thị như sau: nạm bò tại Co.op mart là 84.000 đồng một kg, nạc đùi bò 137.000, đùi heo: 70.000, ba rọi: 72.000 đồng. Trong khi đó, khảo sát tại chợ Tân Trụ có mức giá lần lượt: 70.000, 125.000, 65.000, 65.000 đồng, tức thấp hơn 10% so với Co.op mart - nơi đang thực hiện bán giá thấp hơn thị trường.

Chị Thanh Mai ở quận 1, đi chợ Thái Bình, cho biết, giá nhiều mặt hàng ở siêu thị chưa hẳn đã thấp hơn chợ, trừ ưu điểm là nhiều món hàng được nhà sản xuất khuyến mãi giảm giá hoặc tặng kèm sản phẩm.

TP HCM chi 422,3 tỷ đồng cho chương trình bình ổn giá các mặt hàng thiết yếu Tết Canh Dần, cho vay với lãi suất 0%, không thế chấp tài sản trong thời gian 6 tháng. Điều kiện để các doanh nghiệp tham gia: sản xuất, phân phối hàng hóa phù hợp với mặt hàng tham gia bình ổn; có kinh nghiệm, uy tín, phương án khả thi tạo nguồn hàng bình ổn; hàng hóa đảm bảo chất lượng, giá thấp hơn thị trường ít nhất 10%...

13 doanh nghiệp được chọn tham gia bình ổn thị trường Tết: Tổng công ty thương mại Sài Gòn (Satra), Vissan, Cầu Tre, Công ty thực phẩm công nghệ Sài Gòn, Tổng công ty nông nghiệp Sài Gòn, Liên hiệp hợp tác xã thương mại thành phố (Saigon Co.op), Công ty lương thực TP HCM, Vinh Phát, Huỳnh Gia Huynh Đệ, Phú An Sinh, Thành Thành Công, Ba Huân, Công ty thực phẩm Vĩnh Thành Đạt. Đây là những tên tuổi quen thuộc, bởi hầu như năm nào những đơn vị này cũng nằm trong danh sách các doanh nghiệp tham gia bình ổn giá.

8 nhóm mặt hàng bình ổn ở TP HCM: gạo-nếp (9.000 tấn), đường cát trắng (4.100 tấn), dầu ăn (1.500 tấn), thịt gia súc (8.000 tấn), thịt gia cầm (3.000 tấn), trứng gia cầm (25 triệu quả), thực phẩm chế biến từ thịt (3.000 tấn) và rau củ quả (2.000 tấn).

Giới chuyên gia cũng nghi ngại về hiệu quả mà chương trình bình ổn được thực hiện vào mỗi dịp Tết.

Tiến sĩ Vũ Đình Ánh, Phó Viện trưởng Nghiên cứu khoa học thị trường giá cả, Bộ Tài chính cho rằng chỉ tập trung bình ổn một số mặt hàng, lại chỉ có một số doanh nghiệp tham gia, nên hiệu quả sẽ rất hạn chế. Hơn nữa, mạng lưới bán lẻ của các doanh nghiệp tham gia bình ổn rất nhỏ so với cả thị trường. Do đó, "với tiềm lực có hạn và số tiền tài trợ nhỏ nhoi thì liệu số ít các doanh nghiệp tham gia bình ổn có đủ sức dẫn dắt cả thị trường", ông Ánh đặt câu hỏi.

Còn Tiến sĩ Nguyễn Vân Nam, chuyên gia về luật cạnh tranh cho rằng tiêu chí ổn định giá quá chung chung trong khi cơ chế xác định giá thị trường lại chưa có. Mặt khác, các doanh nghiệp tham gia bình ổn chỉ được yêu cầu phải bảo đảm giá bán thấp hơn giá thị trường, nhưng lại không yêu cầu phải đảm bảo cung cấp đủ hàng hóa trong thời gian bình ổn.

Một số doanh nghiệp cũng cho rằng chương trình bình ổn giá vô hình chung tạo ra sự cạnh tranh không công bằng giữa các doanh nghiệp, vào cao điểm của đợt mua sắm cuối năm. Bởi “Một bên vay tín chấp không lãi suất trong 6 tháng. Một bên tự bơi, thế chấp nhà cửa, tài sản để vay ngân hàng với lãi suất 12% một năm. Trong khi đó, giá bán phải cạnh tranh, không thể đắt hơn", đại diện một doanh nghiệp nói.

Theo bà Hải, chương trình bình ổn giá của chính quyền chỉ nên hỗ trợ cho nhà sản xuất, vì nhà sản xuất cung cấp hàng giá rẻ thì hệ thống phân phối trung gian cũng bán giá rẻ, người tiêu dùng qua đó sẽ hưởng lợi. Lãnh đạo một doanh nghiệp ở TP HCM thì phân tích: "Thành phố cho doanh nghiệp tham gia bình ổn giá vay trong 6 tháng là để có thời gian chuẩn bị hàng hóa, chốt giá với nhà cung cấp; nhưng lại được phép điều chỉnh giá theo biến động của thị trường là ưu ái đến mức vô lý".

Một điểm bất cập nữa, theo doanh nhân này, là có những mặt hàng được hưởng ưu đãi hai lần trong khi cũng chỉ yêu cầu phải bán thấp hơn giá thị trường 10% (tùy thời điểm). Ví dụ, Công ty Vissan được hỗ trợ vốn bình ổn một số mặt hàng như thịt, rau củ quả. Vì Co.op mart cũng thuộc danh sách doanh nghiệp tham gia bình ổn, trong khi cung cấp hàng Vissan, nên khi đưa ra thị trường thực chất các mặt hàng thương hiệu này lại được hỗ trợ ưu đãi một lần nữa. Chưa kể, thời gian cho vay ưu đãi khá dài còn giúp doanh nghiệp tận dụng để quay vòng vốn.

Ước tính của Sở Công thương TP HCM, với tổng số tiền hỗ trợ 422 tỷ đồng cho 13 doanh nghiệp tham gia bình ổn giá, đơn vị có thể quay vòng để tạo ra giá trị vốn khoảng 980 tỷ đồng.

Cũng cho rằng đây là một hình thức cạnh tranh không lành mạnh vì chỉ một số doanh nghiệp lớn nhận được hỗ trợ, Tiến sĩ Nguyễn Vân Nam e ngại một số doanh nghiệp lớn càng có dịp củng cố vị thế so với các doanh nghiệp nhỏ, đồng thời không khuyến khích doanh nghiệp cạnh tranh hiệu quả.

Giới chuyên gia thừa nhận trong lúc chưa tìm ra cách nào hay hơn thì việc hỗ trợ bình ổn cũng có thể chấp nhận; nhưng về lâu dài thì không nên, bởi sẽ vi phạm cam kết với WTO trong việc hỗ trợ sản xuất kinh doanh. Còn Phó giám đốc kinh doanh hệ thống siêu thị Citimart Ngô Văn Hải thì đề xuất, cần khẩn trương thành lập hiệp hội các nhà bán lẻ để tạo sức mạnh tập thể.

“Nếu các nhà cung cấp tăng giá bừa bãi, không chấp nhận giá bình ổn thì tất cả các siêu thị sẽ tẩy chay. Muốn vậy, phải có tiếng nói chung, chứ rời rạc như bây giờ thì rất khó”, ông Hải nhấn mạnh.

Nguyễn Tường